Titel
Bijzondere methoden
Geplaatst door
Bert Stoop
Samenvatting
Zestig jaar geleden trokken, onder leiding van kapitein Westerling, onze speciale troepen over het Indonesische eiland Celebes om orde en rust te herstellen. Anet Bleich schreef erover in haar column in de Volkskrant.
Tekst
Het programma Andere Tijden, het geschiedenisprogramma van de VPRO-televisie, is vaak interessant, maar zelden zo spectaculair dat je ervan wakker ligt. De aflevering van vorige donderdag had dat effect wel op mij, steeds erger zelfs. Ik zal het proberen uit te leggen. De uitzending was het eerste deel van een tweeluik over het optreden van kapitein Raymond Westerling en zijn mannen van de DST (Depot Speciale Troepen) op het Indonesische eiland Celebes, waar ze anno 1946-47 de orde moesten herstellen die werd verstoord door Soekarno-getrouwe opstandelingen en 'gewone' benden ('Ploppers' en 'Rampokkers' in het toenmalige Nederlands-Indische jargon). Die operatie verliep succesvol, hoewel (of omdat?) ze werd uitgevoerd met wat eufemistisch 'onconventionele middelen' wordt genoemd. Die middelen mogen we ons als volgt voorstellen: Westerling en zijn commando's omsingelden een dorpje (kampong), waarvan ze wisten of meenden te weten dat het als uitvalsbasis diende voor de Indonesische guerrillastrijders. Alle mannen werden verzameld op een centrale plek. De kapitein nam plaats achter een klaptafeltje en riep de mannen een voor een naar voren. Een local las namen en persoonsgegevens voor. Daarna wees Westerling naar rechts of naar links. De groep die naar links was gestuurd, werd door de kapitein streng toegesproken. Daarna werden ze stuk voor stuk doodgeschoten.'Standrecht' noemde Westerling dat. Als het werk was gedaan, trok men op naar de volgende kampong. Dit verhaal is niet nieuw. Het was al vrij snel bekend en is de afgelopen zestig jaar regelmatig opnieuw naar voren gekomen. Premier Drees gruwde ervan, vermeldt Hans Daalder in zijn monumentale Drees-biografie. Aangezien de Nederlandse legerleiding in 'IndiŽ' de 'bijzondere methoden' van Westerling stilzwijgend dekte, duurde het bijna twee jaar voor de kapitein van zijn commando werd ontheven. Tot een rechtszaak is het nooit gekomen. Terug in Nederland beproefde de 'Slager van Celebes'-aldus jaap de Moor, die een proefschrift schreef over Westerlings oorlog zijn geluk als operazanger, maar dat ging hem minder goed af. Westerling is al lang niet meer onder de levenden. Sommige van zijn mannen nog wel; het nieuwe van Andere Tijden was dat drie van hen voor de camera hun verhaal wilden doen. Dat was even wonderlijk als schokkend. De commando's die indertijd amper 20 jaar waren, zullen nu rond de 80 zijn. Daar zaten ze, drie vriendelijke oudere mannen. Geen spoortje Alzheimer, op het oog ook geen andere kwalen, zo wil je ook wel oud worden. Het begin van hun avontuur vertelden ze met twinkelende oogjes. Ze hadden op Java de opleiding tot commando bij het DST gevolgd. Het was zwaar, ze hadden de grenzen van hun kunnen moeten opzoeken. Vůůr de uitzending naar Celebes had Westerling iedereen de kans gegeven zich terug te trekken.'Je moet tot je enkels door het bloed kunnen waden', had hij gezegd. Het kwam wat schaapachtig uit een van de 80-jarige monden. Misschien hadden ze het niet geloofd. Stoere mannenpraat. In elk geval trok niemand zich terug. En ja, op Celebes ging het precies zoals we nu weten. Kampong omsingelen. Klaptafeltje. 'Een heel ritueel.' Naar rechts, naar links - was dat een imitatie van dr. Mengele op het perron van Auschwitz, vraag ik me af, of had Westerling deze rite zelf uitgevonden? En dan de executies. Daarvoor werd tevoren telkens een van de commando's aangewezen. Van onze drie bejaarden had nooit een eraan mee hoeven doen: Toevallig', zei hij. De andere twee wel. Het waren er veel, meldden ze bedrukt. Veel doden. Maar het was de opdracht. Dus deed je het. Ze moesten ook een keer de inzittenden van een vrachtauto doden. De wagen stopte bij een veld. De gevangenen werden uitgeladen.'Ga maar', zeiden ze, wijzend naar het veld. En dan schieten. Kon niet missen. De afstand was een paar meter. Tatatatata.'Als het voorbij was, gingen we kijken. Wie nog leefde, kreeg een extra schot.' De oude veteranen waren niet trots, dat moet gezegd. Een van hen zei zelfs dat hij zich onafgebroken schuldig voelde en er veel aan dacht. En toch schrik ik sinds donderdag 's nachts geregeld wakker. Niet dat ik me moreel wil verheffen of het hen nog eens wil inpeperen (natuurlijk had er een proces moeten zijn over de Nederlandse oorlogsmisdaden in IndonesiŽ, maar dat is nu wat laat). Het is meer dat ik er wat bang van word. Het zijn aardige oude mannen. je drinkt er zo een kop koffie mee in de stationsrestauratie.'Gevulde koek erbij, meneer?' En dan zo'n vreselijk geheim. Of niet meer geheim, voor de draad ermee, dat lucht op, na al die tijd. Menselijk. Al te menselijk. Help!
Gebruikte steekwoorden
westerling, celebes, bleich, oorlogsmisdaden, indiŽ
printversie
auteur mailen
sluiten