Titel
Je hoeft niet altijd te kiezen tussen twee alternatieven
Geplaatst door
Bert Stoop
Samenvatting
Wie denkt dat een keuze altijd alleen maar kan bestaan uit twee alternatieven die maakt het zichzelf lastiger dan nodig is. Maar nog belangrijker is te herkennen voor welke situatie dit wel geldt en voor welke niet.
Tekst

Wanneer je er vanuit gaat dat er bij een probleem slechts 2 alternatieven zijn waaruit je kunt kiezen, maak je het jezelf soms moeilijker dan nodig is.

Het heet een dilemma wanneer iemand zeker weet dat er slechts 2 keuzes zijn die allebei even (on)aantrekkelijk zijn en dat er gekozen moet worden. Wie op de snelweg een spookrijder op zijn baan ziet, moet kiezen tussen de berm voor de vangrail en de berm voor de sloot. Niet kiezen is dan geen optie of is rampzalig. Door de ene keuze te maken wordt de andere keuze onmogelijk. Het is de tijd die uitmaakt of de keuze goed uitpakt.

 

Een bekende situatie waarbij het onmogelijk is te kiezen uit 2 alternatieven en waarbij de tijd niet uitmaakt of een keuze goed is de paradox. Een van de bekendste paradoxen is “negeer dit teken”.

Wanneer je deze opdracht negeert, voldoe je juist aan de opdracht en je kunt nooit stellen dat je de opdracht niet genegeerd hebt.

Weliswaar is dit simpele voorbeeld niet zo dramatisch dat zij verlammend werkt, lastiger wordt het wanneer er verhoudingen in het geding zijn. Een bekend voorbeeld in dit kader is de man die van zijn vrouw 2 stropdassen cadeau krijgt, er een aantrekt en vervolgens te horen krijgt “vond je de ander niet mooi? “ of “wat mankeerde er aan de andere das?”.

Voor wie in dit voorbeeld wil ontsnappen uit de klem die ogenschijnlijk is opgetreden, geldt dat het beste is om niet te proberen om zijn vrouw tevreden te stellen met een antwoord die bewijst dat hij beide dassen even mooi vond.

In dit voorbeeld ligt er alleen een conflict wanneer men niet door heeft dat de vraag alleen een conflict oplevert wanneer je de tegenstelling op twee niveaus tegelijk probeert te verenigen.

Een van de niveaus is dat de vrouw probeert haar man op betrekkingsniveau te provoceren. Die provocatie kun je negeren of aangaan. Je kunt proberen je vrouw duidelijk te maken dat je blij met haar cadeau bent, maar dat je ongelukkig bent met haar twijfel aan jouw loyaliteit.

Het probleem is daarmee weer teruggebracht bij de verantwoordelijke die het heeft veroorzaakt. Wanneer zij vervolgens haar verdriet uit over de beschuldiging van twijfel aan de echtgenoot, dan weet je dat je aan het begin van een machtstrijd staat.

Ook bij een machtstrijd geldt dat je deze het beste kunt ontlopen. Daarnaast geldt dat iemand die een relatie koste wat het kost wil behouden, die dus afhankelijk van het voortbestaan is en bang is om deze te verliezen, niet vrij is. Angst is dan een slechte raadgever. Onafhankelijk zijn in denken, vraagt ook een onafhankelijke positie en die kan het beste verankerd zijn in jezelf.

Het lijkt misschien wat flauw om dit voorbeeld zo uit te spinnen, maar hoeveel mensen gaan ten onrechte wel niet vanuit dat zij alle opdrachten die hun gesteld worden, zouden moeten vervullen? Ouders, partners, de kerk enz. het zijn allemaal banden die ook ontkoppeld kunnen worden als zij leiden tot onmogelijke keuzeproblemen.

Erkenning dat sommige keuzes dubbelzinnig zijn is het begin van het vinden van een mogelijke oplossing. Een tweede belangrijke zaak om te realiseren is dat de tijd de aard van een dilemma kan veranderen. Voor wie nog voor het krijgen van kinderen zich realiseert dat kinderen veel vrijheid kosten, maar ook een unieke en positieve ervaring zijn, is het lastig om te kiezen. Maar voor wie het besluit neemt dat het leven goed is als je ervaring opdoet, is het gemakkelijker om een keuze te maken. Door niet te kiezen, door in het besluitvormingsproces te blijven hangen, ontneem je jezelf ruimte om ervaringen op te doen.

Mensen kunnen hun levensgeluk vergallen door zichzelf van te voren de eis te stellen dat zij de beste keuze maken. Goede keuzes maken heeft er mee te maken dat je aan de ene kant zicht hebt op alle consequenties en hun belangen en aan de andere kant weet te herkennen welke keuzes meer aspecten kennen dat alleen een afweging.

 

Zie ook “Go with the flow”.

Gebruikte steekwoorden
angst, paradox, keuze, dilemma, machtstrijd, relatie, kiezen
printversie
auteur mailen
sluiten