Titel
Panta rhei: alles stroomt en wat niet stroomt is geen leven
Geplaatst door
Bert Stoop
Samenvatting
Tegenwoordig in onze cultuur hebben we een aantal natuurlijke processen om economische redenen als het ware stil gezet. We doen daarmee onrecht aan de natuur.
Tekst

Herakleitos introduceerde panta rhei om aan te geven dat in de natuur alles in verandering is. We kunnen niet tweemaal in dezelfde rivier stappen, want deze stroomt. Tegenwoordig in onze cultuur hebben we een aantal natuurlijke processen om economische redenen als het ware stil gezet. We doen daarmee onrecht aan de natuur.

Door de zonnewarmte in de zomer sterven de vissen in het stilstaande water van met algen vergeven vijvers. In de winter sterven runderen van de honger in de Oostvaardersplassen omdat het wild niet kan wegtrekken naar meer grazige weides.

 

Door de snelle afwatering treedt verdroging in de zomer te snel in. De lopen van sloten, beken en rivieren moeten weer meanderen om traagheid in de afwatering terug te brengen. Het water moet dus langer worden vastgehouden of een langere weg afleggen. Tegelijkertijd moeten gebieden en waterlopen met elkaar in verbinding worden gebracht. In de gecultiveerde natuur gaat de stroming te snel en is het leven te geÔsoleerd. Verbinding betekent overlevingskansen.

 

Het vee in de moderne veehouderij moet (steeds vaker ook ís zomers) binnen blijven.

Rondom de moderne veehouderij wordt veel energie verspild. Regenwouden worden gekapt om gemodificeerde soja te verbouwen. De soja wordt geoogst en naar Rotterdam verscheept om in Nederland als veevoeder te fungeren. Na een kort leven binnen wordt het vee geslacht bij de hoogst biedende in binnen- of buitenland. Het vlees en de dierlijke producten worden vervolgens gekoeld of ingevroren vervoerd naar verre markten. Dit alles levert een kleine groep mensen geld op, maar is in wezen verspild leven en verspilde energie.

 

Om deze verspilling tegen te gaan, zouden mensen zichzelf bewust moeten maken van de processen in de economie en hun eigen rol daarin. De verspilling blijft in stand als mensen zich onttrekken aan inzicht in hun eigen rol daarbij. Er komen steeds meer individuen in de wereld en de wereld wordt steeds individueler ingericht. Daar is op zich niets mis mee, maar maakt ook dat mensen zich gemakkelijker kunnen onttrekken aan de gevolgen van hun gedrag. Het betekent ook dat economische machthebbers de consumenten in verwarring kunnen brengen met misleidende informatie. In feite wordt probleemontkenning beloond. Wanneer geen enkele consument een punt maakt van de aantasting van dierenwelzijn en het milieu door de schaalvergroting, dan is de beloning voor de consument een lage prijs. De producent haalt zijn winst uit de kwantiteit en bespaart op kwaliteit.

 

Ook in de economie zou de traagheid moeten terugkomen die samengaat met vergroting van de kwaliteit. Door de druk van concurrentie uit het buitenland kan het economisch niet uit om te werken aan kwaliteit. De aantrekkelijkheid daarvan zou door de politiek moeten worden gewaarborgd. Door importbeperkingen en prijsbeschermingsmaatregelen voor natuurlijke processen.

 

Voor de consument betekent dit bij de verkiezingen goed na te denken naar wie je je stem laat gaan.

Gebruikte steekwoorden
stromen, processen, natuur
printversie
auteur mailen
sluiten